คลังเก็บป้ายกำกับ: ชิงโชคของรางวัล

ชิงโชคของรางวัล SMS และการพนัน

28
       ผมขอเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับการแจกของขวัญ แจกของรางวัล โดยเฉพาะการจับฉลากชิงโชคที่คนไทยเราชอบกันเหลือเกิน นอกจากนั้นยังมีเรื่องราวของการชิงโชคของรางวัลผ่านการส่งข้อความสั้น ๆ จากโทรศัพท์มือถือ (SMS) ที่อาจคาบเกี่ยวกับกฎหมายการพนันได้นะครับ

       ทำไมคนไทย…ชอบชิงโชค

       ผมเชื่อเลยแหละครับว่า คงไม่มีประเทศไหนที่จะมีเทศกาลให้ชิงโชคของรางวัล หรือลด แลกแจกแถมได้ทั้งปีเหมือนประเทศไทยแล้วครับ โดยเฉพาะในห้างสรรพสินค้าที่บรรดาสาว ๆ มักจะถูกกระแสซื้อหนึ่งแถมหนึ่ง หรือซื้อให้ครบจำนวนเท่านั้นเท่านี้ ก็จะมีสิทธิลุ้นโชคชิงรางวัล และที่เห็นอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันก็การส่งฉลากสินค้าไปชิงโชคตามที่โฆษณาในรายการโทรทัศน์ รายการวิทยุ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร บางคนโชคดีมาก ๆ (หรืออาจส่งฉลากมาเป็นหมื่น ๆ แสน ๆ ชิ้น) ได้รับรางวัลเป็นบ้านเป็นรถก็มีนะครับ

       ถามว่าทำไมวิธีการทางการตลาดเพื่อให้ผู้บริโภคอย่างคนไทยหันมาสนใจซื้อสินค้าของเขาด้วยการจัดทำโปรโมชั่นแบบนี้จึงประสบความสำเร็จในบ้านเราทั้ง ๆ ที่บ้านอื่นเมืองอื่นเขามักจะส่ายหน้าแล้วบอกว่า “ฝาหรั่งว่ามันมีความเป็นไปด้ายที่ต่ำมากนะฮ้า…ที่ส่งฝากล่องไปชิงโชคกับคนอีกไม่รู้กี่สิบล้านคนแล้วจะด้ายรางวัล” ก็ต้องตอบกันตรง ๆครับว่า คนไทยเรามีความหวัง มีความฝัน ดูตัวอย่างจากละครโทรทัศน์ที่คนไทยชอบดูอย่าง บ้านทรายทอง นางทาส ฯลฯ สิครับ แต่ละเรื่องนางเอกต้องมาจากชนชั้นที่ต้อยต่ำ สู้ทนทุกข์ต่อสู้กับความอยุติธรรมจนได้ครองคู่อยู่กับพระเอกซึ่งมีฐานันดรที่สูงกว่า ซึ่งก็จะทำให้สาว ๆ ทั่วไป หรือคนธรรมดาสามัญมีความหวังกับความสุขสมหวังในชีวิต ที่แม้ว่าวันนี้เธอจะเป็นเพียงมนุษย์เงินเดือน หรือชาวบ้านธรรมดา ๆ ก็ตาม

       เหตุผลเหมือนดูละครนั่นแหละครับที่บรรดาสินค้าต่าง ๆ ล้วนหยิบเอาความฝัน ความหวังของคนไทยมาเป็นแรงกระตุ้นให้ผู้บริโภคซื้อสินค้ามาก ๆ เพื่อจะได้นำไปชิงโชคให้ได้รับรางวัลใหญ่ ๆ เช่น ทองคำ บ้าน รถยนต์ คอนโดมีเนียม ตั๋วเครื่องบินไปกลับต่างประเทศ ฯลฯ เมื่อความฝันมาบรรจบกับตัวเลขยอดขายก็ทำให้คนไทยส่งฉลากสินค้าไปชิงโชคตั้งแต่ซองบะหมี่สำเร็จรูปยันตั๋วเครื่องบินนั่นแหละครับ

       ร่าง พ.ร.บ. การให้ของแถมของรางวัล

       หลายท่านอาจจะตั้งคำถามว่าแล้วมีหลักเกณฑ์อะไรบ้างไหมเนี่ยที่จะดูแลผู้บริโภคไม่ให้กลายเป็นเครื่องมือทางการค้า มีครับมีใน พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภคครับ และที่ผ่านมากรมการค้าภายในเขาก็เตรียมยกร่างกฎหมายควบคุมการให้ของแถมของรางวัลในสินค้าต่าง ๆ เพราะที่ผ่านมาผู้บริโภคถูกชักจูงให้ซื้อสินค้าด้วยของแถม และการชิงรางวัลในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งไม่เป็นไปตามการตัดสินใจซื้อสินค้าตามปกติ ส่งผลให้เกิดความไม่เป็นธรรมกับผู้ประกอบการที่ไม่ได้ใช้กลยุทธ์การแจกของรางวัล และยังเกิดผลเสียต่อผู้บริโภคที่ซื้อสินค้าเกินความจำเป็น เพราะต้องการของแถมนั่นแหละครับ

       รูปแบบของร่างกฎหมายดังกล่าว เห็นว่าเขาจะนำรูปแบบมาจากหลายประเทศที่มีกฎหมายประเภทนี้บังคับใช้ เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน ฯลฯ โดยจะกำหนดมาตรการการให้ของแถมของรางวัลต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนดำเนินการ มาตรการป้องกันการให้ของแถมของรางวัลที่มากเกินไป เพื่อทำลายคู่แข่งทางการค้าหรือช่วงชิงส่วนแบ่งตลาด ห้ามเสนอของแถมของรางวัลเกินมูลค่าที่กำหนด ห้ามชักชวนหรือจูงใจในการขายสินค้าหรือบริการว่าจะได้รับของแถมของรางวัลหรือให้ของแถมของรางวัลโดยวิธีการหลอกลวง ทั้งยังจะกำหนดมาตรการป้องกันการส่งเสริมการขายสินค้า โดยนำสินค้าที่ราคาต่ำมาขายในราคาสูง กำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนให้แสดงรายละเอียดเกี่ยวกับของแถมของรางวัล จำนวน วิธีการ ระยะเวลาการให้ของแถมของรางวัล รวมทั้งให้มีคณะกรรมการกำกับดูแลกำหนดมาตรการดูแลและมูลค่าของแถมของรางวัลอีกด้วยนะครับ ก็ต้องรอดูกันต่อไปว่า ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้จะคลอดออกมาใช้เมื่อไหร่

       SMS…กับการแจกของ

       สิ่งที่คุณผู้อ่านคงจะพบเห็นจนชินตานั่นก็คือการส่งข้อความสั้น ๆ จากโทรศัพท์มือถือ (SMS) ไปร่วมสนุกในรายการโทรทัศน์ ทั้งที่มีการแจกของรางวัลและไม่แจกของรางวัล ซึ่งถ้าคุณผู้อ่านอยู่ในฐานะผู้ประกอบการหรือเจ้าของกิจการที่คิดจะใช้ SMS เพื่อผลในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ ต้องพิจารณาอย่างรายละเอียดของข้อกฎหมายด้วยนะครับ เพราะอาจไปคาบเกี่ยวกับเรื่องราวของการพนันได้ ซึ่งการส่ง SMS แต่ละครั้งผู้ส่งก็จะต้องเสียเงินใช่ไหมครับ ดังนั้นกฎหมายจำเป็นต้องปกป้องผู้บริโภค ซึ่งเรามาไล่เรียงเป็นกรณีไปนะครับ

       SMS…แบบที่ไม่ต้องขออนุญาต

       สำหรับรายการโทรทัศน์ประเภท “ส่ง SMS มาเลยจ๊ะ รับรองได้ของรางวัลทุกคน ไม่ต้องห่วง ไม่มีการสุ่มแจก หรือแจกเฉพาะ 10 คนแรกที่ส่งเข้ามา หรือ 10 คนสุดท้ายที่ส่งเข้ามา” แบบนี้ไม่ต้องขออนุญาตเจ้าพนักงานครับ เพียงแต่ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงฉบับที่ 5 (พ.ศ.2534) ของการโฆษณาส่งเสริมการขาย ทั้งนี้ ใน พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภคได้ระบุไว้ว่า ต้องมีการระบุรายละเอียด ดังนี้

       1. ระบุหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไขหรือข้อกำหนดในการให้ของแถมหรือให้ประโยชน์ (รวมถึงการแจ้งว่าส่ง SMS ในราคาครั้งละเท่าไหร่ด้วย เช่น 6 บาท 9 บาท 12 บาท 15 บาท)

       2. ระบุวันเดือนปีที่เริ่มต้นและสิ้นสุดของการจัดให้มีการแถมหรือให้สิทธิหรือประโยชน์

       3. ระบุประเภท ลักษณะและมูลค่าของแถม สิทธิประโยชน์แต่ละสิ่งหรือมูลค่ารวมในแต่ละประเภท เว้นแต่ของแถมหรือสิทธิหรือประโยชน์นั่นเป็นสิ่งมีมูลค่าที่ผู้บริโภคอาจทราบได้โดยทั่วไป จะไม่ระบุมูลค่าก็ได้ เช่นของแจกของแถมประเภทเครื่องอุปโภคบริโภคทั่วไป ไม่ต้องระบุมูลค่าในโฆษณาก็ได้ แต่ถ้าเป็นของที่ไม่มีการซื้อขายกันทั่วไปหรือไม่แพร่หลาย เช่น แจกสร้อยเพชร 1 เรือน หรือกระเป๋าสะพายใบหรู 1 ใบ รถยนต์ 1 คัน คอนโดมีเนียม 1 ห้อง ฯลฯ ต้องระบุมูลค่าในประกาศโฆษณาครับ

       4. ระบุเขตหรือถิ่นที่จัดให้มีการให้ของแถม ให้สิทธิประโยชน์โดยให้เปล่า

       5. ระบุสถานที่ที่กำหนดให้ผู้บริโภคมารับของแถมหรือสิทธิประโยชน์โดยได้เปล่า

       SMS สุ่มแจก…ต้องขออนุญาต

       สำหรับการมีของรางวัลแจกให้กับผู้ส่ง SMS โดยมีการสุ่มแจก เช่น ทั้งหมดที่ส่งมาแจกบ้านเพียงแค่ 1 หรือรถยนต์ 1 คัน หรือ โทรศัพท์มือถือ 10 เครื่อง แบบนี้ คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาของ ส.ค.บ. เขาตีความว่าน่าจะเข้าลักษณะการพนัน เพราะผู้ที่ส่ง SMS เข้ามามีการเสี่ยงต่อการเสียประโยชน์ (เช่นอาจจะส่งมา 100 กว่าครั้ง เป็นต้น) ดังนั้นในกรณีสุ่มจับรางวัลจากผู้ที่ส่ง SMS ผู้ประกอบธุรกิจจะต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานตามกฎหมายว่าด้วยการพนันก่อนจึงจะดำเนินการได้ครับ (ปัจจุบันโอนจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติเป็นกระทรวงมหาดไทย หรือถ้าเป็นท้องถิ่นก็ผู้ว่าราชการจังหวัดครับ)

       โดยนอกเหนือจากระบุรายละเอียดให้ครบถ้วนตามที่กำหนดตามกฎกระทรวงฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2534) ของการโฆษณาส่งเสริมการขาย ใน พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 เหมือนการส่ง SMS แบบไม่สุ่มแจกแล้ว ผู้ประกอบธุรกิจจะต้องปฏิบัติตาม คำสั่งกระทรวงมหาดไทย (ที่ มท.0307.2/ว.2384 ลว. 28 ก.ค. 2548) ดังนี้ครับ

       1. ต้องนำมาจับสลาก ตามวัน เวลา และสถานที่ที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตโดยต้องมีผู้รู้ เห็นที่น่าเชื่อถือได้เป็นพยานในการตรวจสอบและการจับสลากด้วย ทุกครั้ง ส่วนวิธีการเล่นอย่างอื่นห้ามมิให้อนุญาตโดยเด็ดขาด และให้ทำรายงานข้อมูลของผู้ที่ได้รับรางวัลแจ้งต่อเจ้าพนักงาน ผู้ออกใบอนุญาต โดยเร็ว และมีชื่อ – สกุล ที่อยู่ของผู้รับรางวัล พร้อมลายมือชื่อของพยานผู้รู้เห็นในการจับสลากด้วยทุกครั้ง

       2. รางวัลสมนาคุณจะต้องระบุไว้ว่า เป็นสิ่งของอะไร ราคาเท่าไร และให้พิจารณาว่า ราคาพอสมควรที่จะให้รางวัลหรือไม่ และห้ามมิให้จ่ายหรือรับเงินแทนของรางวัลตาม ลักษณะข้อจำกัดและเงื่อนไขหลังใบอนุญาต เช่น เงินสด บัญชีเงินฝาก เป็นต้น

       3. กำหนดให้ผู้ที่ได้รับอนุญาต จะต้องแจ้งหรือแสดงข้อความว่าได้รับอนุญาตแล้วตามใบอนุญาตเล่มที่ เลขที่ และสถานที่ออกใบอนุญาตต่อผู้เข้าร่วมเล่นก่อนจัดให้มีการเล่นดังกล่าวในรายการ ที่จัดด้วยทุกครั้ง

       ถ้าไม่ขออนุญาต…มีโทษตามกฎหมาย

       สำหรับผู้ประกอบธุรกิจที่ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานตามกฎหมายว่าด้วยการพนัน แต่กลับจัดให้มีการจัดส่ง SMS แล้วสุ่มแจกของรางวัลนั้นนอกจากจะฝ่าฝืน พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. 2548 แล้ว การกระทำดังกล่าวยังมีความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ฐานโฆษณาไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค ผู้กระทำการโฆษณามีความผิด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับครับ

       หวังว่าคุณผู้อ่านคงพอมองเห็นรายละเอียดที่กฎหมายพยายามเข้าไปปกป้องคุณผู้อ่านจากการชิงโชคต่าง ๆ นะครับ อย่างน้อยที่สุดหากคุณคิดจะส่งฉลากสินค้า หรือ SMS ไปชิงโชคของรางวัล ก็จะได้พินิจพิจารณาว่าเขาทำถูกต้องตามกฎหมายหรือเปล่า (เวลาที่ได้รางวัลจะได้ไม่มีปัญหาไงครับ และสำหรับนิตยสาร Lisaนั้นคุณผู้อ่านสบายใจหายห่วงได้เลยครับว่าแจกจริงแบบถูกกฎหมาย และแจกไม่อั้นด้วยครับ) อ้อ…แต่อย่าลืมนะครับว่ารางวัลที่ได้จากการประกวด การแข่งขัน การชิงโชค ต้องเสียภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายร้อยละ 5 ตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร ดังนั้นถ้าคุณผู้อ่านได้รับรางวัลใหญ่ ๆ เช่น บ้าน รถยนต์ คอนโดมีเนียมก็ต้องเตรียมเงินก้อนใหญ่ไว้เสียภาษีด้วยนะครับผม